Kabızlık Nedir? Neden Olur? Nedenleri, Belirtileri, Nasıl Geçer, Tedavisi, Bitkisel Tedavisi, Ne İyi Gelir?

Kabızlık Nedir? Neden Olur? Nedenleri, Belirtileri, Nasıl Geçer, Tedavisi, Bitkisel Tedavisi, Ne İyi Gelir?

Kabızlık; bulunduğumuz yaşam koşulları içinde toplumun yaklaşık %15’inin şikayetçi olduğu, günlük yaşantımızı olumsuz yönde etkileyebilen, hatta kimi durumlarda sosyal çevreye uyum sağlamakta, işimize adapte olmakta güçlük çekmemize sebep olabilen bir rahatsızlıktır. Rahatsızlık diyoruz çünkü aslında kabızlık bir hastalık değildir. Çoğu kez kabızlığa neden olan altında yatan başka bir sağlık sorunudur. Şimdi dilerseniz kabızlığı, nedenlerini, belirtilerini, tedavisini ve kabızlığı gidermede son derece etkili olabilen bitkisel yöntemleri tüm ayrıntılarıyla inceleyelim.
 

Kabızlık Nedir?

Kabızlık bağırsak tembelliği nedeniyle kişinin haftada 3 veya daha az dışkılamasıdır. Kabızlığın tıptaki adı Konstipasyon’dur. Kabızlık bağırsak sorunlarının en sık rastlanılanlarından biridir. En yaygın olanı kronik kabızlıktır. Bazen normalden yavaş bağırsak hareketi bazen de bağırsakta tıkanma şeklinde görülebilir. Kabızlık kişilerde tam dışkılayamama, normalden az dışkılama, dışkılama esnasında ağrı, sancı, gaz ve şişkinlik şikayetlerine yol açabilir. Pek çok insan en azından hayatının bir döneminde kabızlık sorunu yaşamıştır.  Yapılan araştırmalar kabızlığın hamilelik ve doğum gibi nedenlerle kadınlarda daha çok görüldüğünü göstermiştir.

Kabızlık Neden Olur? 

Kabızlık; bazı sağlık sorunları, psikolojik sorunlar, yanlış yaşam ve beslenme düzeni ya da bazı çevresel faktörlerin sindirim sistemini olumsuz yönde etkilemesi ile ortaya çıkar. Kabızlığın altında yatan çok farklı nedenler olabilir. Kendi başına bir hastalık olmadığı için kabızlığın neden kaynaklandığının bilinmesi çok önemlidir.
 

Kabızlık Nedenleri Nelerdir?

Yaşadığımız yoğun ve yorucu hayat akışı içerisinde birçok insanın ortak sorunu olan kabızlığın başlıca nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:
 

• Düzensiz ve yanlış beslenme
• Yeterince hareketli bir yaşam sürmemek, egzersiz yapmamak
• Sürekli stres altında olmak
• Psikolojik bozukluklar
• Sıkça yolculuk yapmak zorunda olmak gibi çevresel faktörler
• Gelişigüzel ilaç kullanımı, özellikle antienflamatuar, antidepresan ve ağrı kesicileri bilinçsizce kullanmak
• Huzursuz bağırsak sendromu
• Gebelik
• Düzenli dışkılama alışkanlığı edinmemiş olmak
• Aşırı inek sütü tüketimi
• Rektumda ya da kolonda tıkanıklık ya da darlık gibi bir anormallik bulunması
• Rektum ya da kolon çevresindeki sinirlerde bir anormallik olması
• Bazı hormonal hastalıklar
• Dışkılamaya yardımcı kaslarda olabilecek işlevsel bozukluklar
• Bağırsak kanseri
• Çok fazla müshil kullanmak
• Vücuda demir takviyesi sağlamak için kullanılan ilaçlar

Kabızlık Belirtileri Nelerdir?

Kabızlığın belirtileri şunlardır:
 

• Dışkılama esnasında aşırı zorlanma
• Normalden daha seyrek dışkılama
• Elle müdahale ederek dışkıyı çıkarmaya çalışmak
• Normalden sert, kuru ve topaklanmış dışkı
• Dışkının formunda deformasyon
• Bağırsaklarda gaz birikmesi
• Mide bulantısı
• Karın ağrısı ve krampları
• İştahsızlık

 

Kabızlık teşhisi nasıl konur?

Hekimler kabızlık tanısında Rome IV kriteri adı verilen bir yöntem kullanırlar. Bu kritere dayanarak aşağıdaki belirtilerden en az 2 tanesi son 2 aydaki dışkılamaların dörtte birinde görülüyorsa ve bu durum en az 6 aydır devam ediyorsa kişiye kronik kabızlık teşhisi konur. Teşhis konurken dikkate alınan belirtiler şunlardır:
 

• Dışkılama esnasında gereğinden fazla ıkınmak zorunda kalma
• Dışkılamayı tamamlayamamış olma hissi
• Elle dışkılamaya yardımcı olmak zorunda kalma
• Dışkılamanın haftada 3 kez veya daha seyrek yapılması
• Dışkının fiziksel yapısı, formu

 

Kabızlıkta Tehlike Habercisi Olabilecek Durumlar

İçinde bulunduğumuz hayat şartlarında kabızlık hemen hemen herkeste görülebilen, genellikle tehlikeli olmayan, tedavisi mümkün bir sağlık sorunudur. Ama kabızlıkta bazı farklı durumlar önemli hastalıkların habercisi olabilirler. Bu durumlardan biri ya da birkaçı ile karşılaşıldığında hekimler kolonoskopi gibi gelişmiş bir tetkik yapılmasını isteyebilirler. Şunlar kabızlıkta tehlike işareti olabilirler:
 

• 40 yaşından sonra aniden ortaya çıkan kabızlık
• Diyet yapmaksızın istem dışı kilo kaybetme
• Ailede kolon kanseri öyküsü bulunması
• Anemi
• Dışkının çapında incelme olması
• Makat bölgesinde kanama

Bebeklerde Kabızlık Neden Olur?

Yalnız biz erişkin insanlar değil bebekler de kabızlık sorunu yaşayabilirler. Bebeklerde kabızlık sıkça görülebilir ve genellikle endişelenecek bir durum değildir. Peki bebeğimizde kabızlık sorunu olduğunu nasıl anlarız?
 

Bebeklerde Kabızlık Belirtileri Nelerdir?

 

• Bebeğin karın bölgesinin sert ve gergin olması
• Bebekte iştahsızlık
• Kötü kokulu dışkı
• Huzursuzluk, sürekli ağlama
• Dışkılama vakti geldiğinde bebeğin agresifleşmesi
• Kakanın topaklaşmış ve sert olması

 

Bebeklerde Kabızlık Sorunu Nasıl Çözülür?

Doktor gerekli görmedikçe bebeklerde kabızlığı gidermek için ilaç kullanımından kaçınmak gerekir. Mümkün olduğunca doğal uygulamalar tercih edilmelidir. Bebeklerde kabızlığı gidermek için aşağıdaki yöntemlerden yararlanılabilir:
 

• Sadece anne sütü ile beslenen bebeklere günde 2 kez 1 çay kaşığı organik zeytinyağı verilebilir
• Hazır mama ve devam sütüne geçmiş bebeklerde mamanın veya sütün içerisine yine günde 2 kez 1 çay kaşığı organik zeytinyağı ilave edilebilir
• Bebeğin bacaklarını hafifçe karnına doğru çekip bırakarak pedal çevirme hareketi yaptırmak bağırsakların çalışmasına yardımcı olacaktır
• Bebek yağı ile bebeğin karnına yumuşak dairesel hareketlerle masaj yapılabilir
• Bebeğin sırtına hafifçe yapılacak masaj bağırsaklardaki gazı çıkarmasına ve rahatlamasına yardımcı olacaktır
• Bebeğin dışkılama güçlüğü çektiği durumlarda makat bölgesine bir miktar zeytinyağı ya da vazelin sürmek faydalı olabilir.
• Bebeğe yaptırılacak ılık bir banyo onu rahatlatarak bağırsaklarını yumuşatabilir.

 

Kabızlık Nasıl Geçer?

Daha önce de belirttiğimiz gibi kabızlık çoğu kez sağlığımız konusunda yaptığımız yanlışlar yüzünden meydana çıkar ve bunların neler olduğunu bulup, değiştirmemiz ile de geçer. Bireyin hayat tarzında doğru gıdalarla beslenme, hareketli ve stresten mümkün olduğunca uzak bir yaşam sürme gibi düzenlemeler yapmasıyla kabızlıktan kurtulması mümkündür. Kabızlık nasıl geçer? İşte yapılması gerekenler:
 

• Bol bol su içmek, özellikle sabahları aç karnına içilecek bir bardak ılık su harikalar yaratabilir
• Sabah kahvaltısından önce kuru meyveler yemek, özellikle kuru kayısı, erik ve incir bu konuda mucizevi meyvelerdir
• Dışkılama ihtiyacını hiçbir şekilde ertelememek, Mümkün olduğunca hep günün aynı saatlerinde tuvalete gitmek
• Egzersiz ihmal etmemek, hareketli olmayı hayatımızın bir parçası haline getirmek
• Tükettiğimiz ekmeğin, makarna ya da pilavın kepekli ya da bol tahıllı olmasına özen göstermek
• Soframızda bolca meyve, sebze bulundurmak mümkünse bunları çok iyi yıkayıp kabuklarıyla yemek
• Posalı yiyeceklerin kabızlık sorununa birebir çözüm olduğunu unutmamak
• Öğünlerimizde sıkça baklagiller ve özellikle fasulye tüketmek
• Yemeklerimizde, içeceklerimizde limonu ve limon suyunu bolca kullanmak
• Bolca zeytinyağı yemek
• Kahve, kola gibi içecekler yerine bitki çaylarını, meyve ve sebze sularını tercih etmek
• Stresten mümkün olduğunca uzak durmak. Endişe, huzursuzluk gibi duyguların bağırsaklarımızı doğrudan etkileyebildiğini unutmamak

 

Kabızlık Tedavisi

Kabızlık sorunlarının çoğu yanlış beslenme, stresli ve hareketsiz bir yaşam düzeninden kaynaklanıyor olsa da uzun süren kabızlık sorunlarının kökeninde yatan ciddi sağlık sorunları da olabilir. Bu nedenle kabızlık halinin kalıcı olduğu durumlarda mutlaka bir hekime başvurmalıdır. Kabızlık tedavisinde konmuş olan tanıya bağlı olarak uygulanan tedavi yöntemleri şöyledir:
 

• Kabızlık yaşam tarzından ötürü ortaya çıkmış ise doktor tarafından uygun bir diyet, egzersiz ve tuvalet alışkanlıkları düzenlemesi ve takibi yapılır
• Bağırsak fıtığı gibi fiziksel rahatsızlıkların tedavisi sağlanır
• Varsa dışkılama ile ilgili işlevsel bozukluklar saptanır ve tedavi edilir
• Gerekiyorsa ilaç tedavisi uygulanır

Kabızlığın Bitkisel Tedavisi

Kabızlığın tedavisinde doğrudan ya da diğer uygulamalara ek olarak bitkisel yöntemlerden faydalanmak çok iyi sonuçlar verebilir. Bolca sebze ve meyve tüketmenin, bol su içmenin yanı sıra, keyifle tüketeceğimiz bitki çayları da kabızlıkla ilgili sorunlarımızı giderebilirler. Bitki çayları kabızlığın yanı sıra genel sindirim sistemi için de çok faydalıdırlar. Kabızlığa iyi gelen bitkisel çaylar şunlardır:
 

• Sinameki
• Nane çayı
• Melisa çayı
• Ekinezya çayı
• Kara Hindiba çayı
• Isırgan otu çayı
• Zencefil çayı
• Kuşburnu çayı
• Elma çayı
• Rezene çayı
• Meyan kökü
• Hatmi çiçeği kökü
• Papatya çayı
• Maydanoz çayı

Bu bitkisel çaylar kabızlıkta çok etkili olmalarına karşın özellikle çocuklar üzerinde olumsuz yan etkilere sebep olabilirler. Bu yüzden uygun miktarda ve uygun şekilde kullanılırsa her derde deva olabilecek bu bitki çaylarını kullanmadan önce mutlaka hekime danışmak gereklidir.

Kabızlığa İyi Gelen Besinler 

Kabızlık beslenme ile doğrudan ilişkili bir problemdir. Yeterince su içmemek, lifli gıdalar tüketmemek, hızlı ve yanlış diyetler kabızlığa davetiye çıkarmaktadır. Öyleyse kabızlığa karşı nasıl beslenilmelidir? Kabızlığa iyi gelen besinler nelerdir?
 

• Bol miktarda su
• Elma
• Ispanak
• Lahana
• Erik
• Üzüm
• Kuru kayısı, kuru erik, kuru incir gibi kuru meyveler
• Pırasa
• Taze meyve, sebze suları
• Zeytinyağı
• Limon, limon suyu
• Kepek ekmeği ya da bol tahıllı ekmekler
• Başta fasulye olmak üzere tüm baklagiller
• Keten tohumu
• Mısır
• Bitki çayları
• Probiyotik yoğurt
• Yeşil çay

 

Kabızlıkta Yenilmesi Sakıncalı Besinler

Kabızlık sorunumuz varsa bazı besin maddelerini aşırıya kaçmadan dikkatli bir biçimde tüketmemiz gerekir. Bu besin maddeleri şunlardır:

• Süt ve süt ürünleri
• Kahve, kola gibi içecekler
• Beyaz ekmek
• Kırmızı et
• Çikolata
• Olgunlaşmamış muz
• Mısır unu
• Pirinç
• Pirinç unu
• Beyaz un
• Fast food dediğimiz işlemden geçmiş, dondurulmuş gıdalar
• Patates, patates cipsi
• Ayrıca alkol tüketimi de vücudu susuz bıraktığı için kabızlığa sebep olur

Kabızlığa Ne İyi Gelir?

 

• Lif açısından zengin gıdalar tüketmek
• Egzersiz yapmak
• Bol su içmek
• İyi çiğneyerek yemek
• Fazla kafein tüketmemek
• Tuvalete gitme saatlerini düzene sokmak

Uzmanlar son yıllarda beyin ve bağırsak arasında bir bağlantı olduğunu sık sık dile getirmekteler. Sağlıklı bir beyin yapısı sağlıklı bağırsaklara ve aynı şekilde sağlıklı bağırsaklar sağlıklı beyin yapısına ortam hazırlıyor. Bu nedenle kabızlıktan korunmak için stresten uzak durmak, bol bol spor yapmak ve dengeli beslenmek gerekiyor.